1
دانشیار آموزش زبان فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2
دانشجوی دکتری آموزش زبان فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران،
چکیده
عطف به تأثیر فرهنگ در شکلگیری هویت و شخصیت نوجوانان و ترویج الگوهای معیوب و بیگانۀ غربی از طریق فضای مجازی در سطح جامعه، پژوهش حاضر با هدف آموزش و ترویج الگوهای فرهنگی ایرانی-اسلامی و پرورش هوش فرهنگی نوجوانان برای تشخیص الگوهای فرهنگی صحیح به معرفی الگوی مفهومی تحلیل زباهنگ برای طراحی نمایشنامههای تعلیمی-تربیتی پرداخته است. الگوی مفهومی تحلیل زباهنگ از سه بخش الگوی SPEAKING، الگوی هَیَجامَد و الگوهای فرهنگی تشکیل شده است که زباهنگهای (فرهنگ مستتر در عبارات زبانی) هر جامعۀ زبانی از طریق آن تحلیل میشود. روش انجام پژوهش به این صورت است که پس از شناسایی رفتار های نادرست نوجوانان، زباهنگ متناسب برای اصلاح آن رفتار تشخیص داده شده و از طریق پژوهشهای انجام شده در حوزۀ زباهنگ یا استخراج دادهای مربوط به آن زباهنگ از طریق واحدهای زبانی رایج در میان افراد جامعه یا متون و تحلیل آنها براساس الگوی مفهومی تحلیل زباهنگ، نمایشنامه طراحی میشود. برمبنای نتایج این پژوهش، برای طراحی، در گام نخست صحنهها و گفتگوهای نمایشنامه بر مبنای الگوی SPEAKING نوشته میشود و در گام دوم پس از اجرای هر صحنه توسط بازیگران، مخاطبان به نقد و بررسی صحنه و ارائۀ پیشنهادهایی برای ایجاد تغییر در آن میپردازند و درنهایت نیز با هدایت مربی الگوهای فرهنگی نهفته در نمایش شناسایی و بررسی میشوند که این مراحل بهترتیب بر تقویت مؤلفههای فراشناختی، شناختی و انگیزشی هوش فرهنگی نوجوانان تأکید میکند. درنتیجه بهنظر میرسد میتوان با طراحی نمایشنامه بر مبنای الگوی مفهومی تحلیل زباهنگ به نوجوانان در دستیابی به هویت صحیح یاری رساند.
)