آسیب‌شناسی برنامه درسی رشته آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889 -14665 تهران،ایران

2 دانشیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889 -14665 تهران،ایران،

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، زبان و ادبیات فارسی، پردیس شهید مفتح، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی و شناسایی چالش‌های برنامه‌ی درسی رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه فرهنگیان انجام شده است. داده‌های این مطالعه به روش ترکیبی (کیفی و کمی) و با رویکرد توصیفی-تحلیلی گردآوری شده‌اند. برای تحلیل اطلاعات از روش تحلیل محتوای کیفی و ابزار پرسشنامه استفاده شد.‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ آماری با استفاده‌ از SPSS و آزمون‌ فریدمن‌ برای اولویت‌بندی انجام‌ شد. جامعه‌ آماری پژوهش متشکل‌ از دانشجومعلمان‌، استادان‌ و برنامه‌ریزان‌ درسی‌ دانشگاه‌ فرهنگیان‌ است که به روش نمونه‌گیری تصادفی انجام گرفت. بدین‌ منظور حجم‌ جامعه‌ آماری تعداد استادان‌ تخصصی‌ رشته‌ آموزش‌ زبان فارسی(مورد نظر در این‌ پژوهش‌) 15 نفر و تعداد دانشجویان‌ رشته‌ آموزش‌ زبان فارسی 125 دانشجو و برنامه‌ریزان‌ درسی‌ به‌ صورت‌ کل‌ شمار 5 نفر تعیین‌ و انتخاب‌ گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که‌ برنامه درسی فعلی با میانگین تحقق اهداف 54.76% و ضریب اهمیت 16.98 از 25، در سطح متوسطی قرار دارد. همچنین عملکرد مطلوب 55% اهداف و نیاز به بهبود 45% مؤلفه‌ها ضروری است. شاخص‌های بحرانی برنامه درسی عبارتند از: انگیزش یادگیری (11.91) با کمترین امتیاز، بیشترین شکاف: 10.91 واحد بین بهترین و بدترین مؤلفه و بالاترین پراکندگی و انحراف معیار 8.67 در عنصر تدریس است. همچنین برنامه فعلی با میانگین 55% عملکرد، نیازمند تحول در امور زیر است: عدالت آموزشی با کاهش شکاف 10.91 واحدی بین مؤلفه‌ها، عملگرایی با افزایش سهم مهارت‌های عملی از 46% به 65%3 و انعطاف‌پذیری در توسعه روش‌های ارزشیابی و تدریس که این تحولات می‌تواند کارایی برنامه را تا 25% افزایش داده و به تربیت معلمان منجر شود.

کلیدواژه‌ها


بکان، سمیرا؛ علی پور، وحیده؛ ساعی ارسی، ایرج (1395). «آسیب‌شناسی برنامه درسی زبان انگلیسی مقطع متوسطه»، پژوهش‌های کاربردی در علوم رفتاری، 6(21)، 50 – 37.
پارسا، عبدالله و ساکتی، پرویز (1397). «رویکردهای یادگیری، نتایج یادگیری و ادراکات دانشجویان از برنامه درسی اجرا شده و دوره تحصیلی». علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 26(3 (پیاپی 52) (ویژه‌نامه علوم تربیتی))، 1-23.
تقی­زاده، هدایت الله (1401). «آسیب‌شناسی برنامه درسی رشته «آموزش زبان عربی مطالعه موردی: دانشگاه فرهنگیان». پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه­های علوم انسانی، 22(3 )، 49-76.
رجایی، سید مهدی (1398). «بررسی نقاط قوت و ضعف برنامه درسی جدید رشته آموزش زیست‌شناسی دانشگاه فرهنگیان در مقایسه با برنامه قبلی». پژوهش در آموزش زیست‌شناسی، 1(1)، 5-14.
رئوف، علی‌ (١٣96). کارورزی در کارگاه تربیت‌معلم، تهران، انتشارات آییژ.
صادقی، علی و میر سپاسی، زهره (1399). «آسیب‌شناسی شیوه اجرای برنامه درسی رشته «آموزش جغرافیا» در دانشگاه فرهنگیان». مطالعات برنامه درسی، 15(56)، 65-88.
علوی لنگرودی، سید کاظم، خادمی‌، محسن‌، مرزوقی‌، رحمت‌ اﷲ (١٣97). «بررسی‌ مقایسه‌ای برنامه‌ درسی‌ اجرا شده و مطلوب کارورزی مدیریت‌ آموزشی‌ از دیدگاه اعضای هیئت‌علمی‌ رشته‌ مدیریت‌ و برنامه‌ریزی آموزشی‌ دانشگاه‌های دولتی‌ کشور». مجله‌ مطالعات آموزش و یادگیری، دوره١، شماره ١،  ١٩٢-١٦٧.
فاضلی، مهبود و آقام علی اردبیلی، لیلا (1393). «آسیب‌شناسی تدریس زبان و ادبیات فارسی در نظام آموزش و پرورش (با تأکید بر مقطع متوسطه 1)». همایش آموزش زبان و ادبیات فارسی.
فتحی‌ واجارگاه، کورش (١٣95). «کالبدشکافی‌ برنامه‌ درسی‌ تجربه‌شده»، مجموعه‌ مقالات چهارمین‌ همایش‌ انجمن‌ برنامه‌ریزی درسی‌ ایران (قلمرو برنامه‌ درسی‌ در ایران)، تهران: سمت.‌
محمودی بردزردی (1396). «طراحی الگوی آموزشی مبتنی بر پرسش و پاسخ برای درس مطالعات اجتماعی و بررسی اثربخشی آن بر درک مفاهیم و تفکر انتقادی دانش آموزان»، پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی. دوره 3، شماره 7، 1-37.
ملکی‌، حسن (1396).مقدمات برنامه‌ریزی درسی. نوبت چاپ: 15، تهران، ناشر: موسسه فرهنگی مدرسه برهان زبان.
مؤمنی مهموئی، حسین، کاظم پور، اسماعیل، تفرشی، محمد (1390). «برنامه‌ریزی درسی مبتنی برشایستگی»، راهبردی مطلوب برای توسعه شایستگی اساسی. جلد ۴ ، شماره ۳ ، ۱۴۹-۱۴۳
نوروز زاده، رضا، فتحی واجارگاه، کوروش و نوه ابراهیم، عبدالرحیم (1397). «وضعیت سهم مشارکت دانشگاه‌ها در بازنگری برنامه‌های درسی مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی». پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 12 (42)، 71-93.
یادگارزاده، غلامرضا، فتحی واجارگاه، کورش، مهرمحمدی، محمود، عارفی، محبوبه (1392). «تحلیل نقش های شغلی و فعالیت های حرفه ای متخصصان برنامه درسی»، فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران. شماره 30 ، 5 - 28
Alawi Langroodi, Seyed Kazem, Khademi, Mohsen, Marzooghi, Rahmatullah (2018). "A Comparative Study of the Implemented and Desirable Curriculum of Educational Management Internship from the Perspective of Faculty Members of the Educational Management and Planning Major at State Universities of the Country". Journal of Education and Learning Studies, Volume 1, Issue 1, pp. 192-167.
Bakan, Samira; Alipour, Vahideh; Saei-Arsi, Iraj (2016). “Pathology of the Secondary English Language Curriculum”, Applied Research in Behavioral Sciences 6(21), 50-37.
Fathi Vajargah, Kourosh (2016). "Dissecting the Experienced Curriculum", Proceedings of the Fourth Conference of the Iranian Curriculum Planning Association (Curriculum Area in Iran), Tehran: Samt.
Fazeli, Mahboud and Agham Ali Ardebili, Leila (2014). "Pathology of Teaching Persian Language and Literature in the Education System (With Emphasis on Secondary 1)". Persian Language and Literature Teaching Conference.
Mahmoudi Bordzardi (2017). "Designing a Question-and-Answer-Based Educational Model for Social Studies Lessons and Investigating Its Effectiveness on Students' Understanding of Concepts and Critical Thinking", Qualitative Research in Curriculum.
Maleki, Hassan (2017). "Introductions to Curriculum Planning". Tehran, Publisher: Cultural Institute of Borhan Language School, Publication No.: 15.
Momeni Mahmoui, Hossein, Kazempour, Esmaeil, Tafreshi, Mohammad (2011). Competency-Based Curriculum Planning, a Desirable Strategy for Developing Basic Competencies.
Nowruzzadeh, Reza, Fathi Vajargah, Kourosh and Noeh Ebrahim, Abdolrahim (2018). "The Status of Universities' Participation in the Revision of Curricula Approved by the Supreme Planning Council". Research and Planning in Higher Education, 12 (42), 71-93.
Parsa, Abdullah and Sakti, Parviz (2018). “Learning Approaches, Learning Outcomes and Students’ Perceptions of the Implemented Curriculum and Academic Period”. Social and Human Sciences, University of Shiraz, 26(3 (52) (Special Issue of Educational Sciences)), 1-23.
Rajaei, Seyed Mehdi (2019). “Investigating the Strengths and Weaknesses of the New Curriculum of Biology Education at Farhangian University Compared to the Previous Curriculum. Research in Biology Education”, 1(1), 5-14.
Rauf, Ali (2017). "Internship in Teacher Training Workshop", Tehran, Aizh Publications.
Sadeghi, Ali and Mirsepasi, Zohreh (2019). "Pathology of the Method of Implementing the Curriculum of the "Geography Education" Major at Farhangian University. Curriculum Studies", 15(56), 65-88.
Taghizadeh, Hedayatollah (2014). “Pathology of the Curriculum of “Arabic Language Teaching”: Case Study: Farhangian University.
Yadgarzadeh, Gholamreza, Fathi Vajargah, Kourosh, Mehrmohammadi, Mahmoud, Arefi, Mahboobeh (2013). Analysis of Job Roles and Professional Activities of Curriculum Specialists, Iranian Journal of Curriculum Studies.